Nhận diện “lợi ích nhóm”

Tác giả: Theo Pháp luật t/p HCM

Lần đầu tiên vấn đề “lợi ích nhóm” đã được phân tích và nhận diện tại cuộc hội thảo ngày 3-1-2014 tại Hà Nội, do Ủy ban Kiểm tra Trung ương phối hợp với Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức.
Xin đọc thêm dưới bài này, bài viết của ông Nguyễn Quang A: Sao lại chống nhóm lợi ích”
Đây là một hoạt động thuộc đề tài nghiên cứu “Thực trạng, xu hướng và giải pháp phòng, chống “lợi ích nhóm” ở nước ta hiện nay, mã số KHBĐ (2013)-17” do TS Tô Quang Thu – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Khoa học cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương, làm chủ nhiệm đề tài.

Trong báo cáo đề dẫn, TS Tô Quang Thu cho rằng có sự khác nhau hoàn toàn giữa hai cụm từ “nhóm lợi ích” và “lợi ích nhóm”. Theo đó, “nhóm lợi ích” hàm nghĩa là một tập thể gồm nhiều cá nhân, tổ chức chia sẻ một mối quan tâm chung và cùng nhau thúc đẩy các mục tiêu đó tác động vào các chính sách của Chính phủ. Trên thực tế, trong xã hội có nhiều “nhóm lợi ích” tồn tại một cách khách quan, chúng có tác động hai mặt đến xã hội. Mặt tích cực của “nhóm lợi ích” là truyền tải thông tin giữa nhóm lợi ích và Chính phủ, cũng như là đầu mối vận động ủng hộ các hoạt động, chính sách của Chính phủ. Mặt tiêu cực của “nhóm lợi ích” là vì mục tiêu cục bộ của nhóm có thể làm sai lệch chính sách của Chính phủ và làm tha hóa công chức quản lý nhà nước.

Còn “lợi ích nhóm” cũng có vai trò, tác động từ hai hướng: Tích cực và tiêu cực. Ở đây, mặt trái của “lợi ích nhóm” là một nhóm người nào đó lấy “lợi ích nhóm” mình làm trung tâm, làm mục tiêu duy nhất để hành động, xa rời lợi ích chung của đất nước, của xã hội, nguồn gốc sâu xa của nó chính là chủ nghĩa cá nhân, chỉ biết đến mình, đến nhóm, bộ phận của mình mà không đoái hoài đến lợi ích của những người khác, của tập thể, quốc gia, dân tộc…

Trung ương gọi thẳng cụm từ “lợi ích nhóm” để chỉ những người dựa vào quyền lực để tạo lập cơ chế, chính sách thuận lợi nhất mang lại lợi ích cho những cá nhân hoặc phối hợp với nhau thành một nhóm bòn rút của công để chia chác, tư túi. Phân tích của PGS-TS Đỗ Ngọc Ninh – nguyên Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng thì “tiêu cực ở thượng tầng diễn biến rất nguy hiểm và thường móc nối với cán bộ đảng viên là cán bộ chủ chốt có quyền quyết định các quyết sách…

Ở Việt Nam xuất hiện ngay cả khi chính quyền còn đang ở giai đoạn trứng nước mà điển hình là vụ án Trần Dụ Châu và gần đây nhất là những vụ tham nhũng lớn tại Công ty Cho thuê Tài chính 2, vụ tham nhũng tại Vinalines. Ông Ngô Văn Thạo – thành viên tổ giúp việc thực hiện chỉ thị 03 của Bộ Chính trị nêu rõ: “Lợi ích nhóm” ở trung ương cũng có mà địa phương cũng có. Trung ương có thể kín đáo hơn nhưng địa phương lại rất nhộn nhịp chạy dự án, chạy công trình công khai với mác năng động…”.

Cùng đưa ra các giải pháp, ông Lê Văn Giảng – Ủy viên hội đồng khoa học các cơ quan Đảng Trung ương nói: “Vấn đề là phải giáo dục ý thức cho đảng viên về tham nhũng nói chung và “lợi ích nhóm” nói riêng vì hai điều này liên kết với nhau và là một”. Trong 21 tham luận gửi tới hội thảo, tuyệt đại đa số các đề xuất đều đồng thuận cần xây dựng quy chế dân chủ, tăng quyền giám sát của nhân dân và các tổ chức chính trị – xã hội; thực hiện cơ chế công khai, minh bạch trong hoạt động của bộ máy nhà nước, các cơ quan công quyền; nâng cao công tác kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện các vấn đề tiêu cực, tham nhũng; xử lý nghiêm minh các đối tượng trục lợi từ “lợi ích nhóm”…

————-

http://www.baomoi.com/Nhan-dien-loi-ich-nhom/144/13028063.epi

Nguyễn Quang A: Sao lại chống nhóm lợi ích?

20140205-221554.jpg
<br /

HH – Không chỉ cụm từ “nhóm lợi ích” mới bị gán cho nghĩa xấu như bác Nguyễn Quang A phàn nàn trong bài viết đăng trên trang Ba Sàm hôm nay (*), nhiều danh từ hoặc cụm danh từ khác mà bản thân nó cũng không thể gắn với giá trị (tốt-xấu, đạo đức-phi đạo đức) nhưng đã được “xấu hóa” khi người ta cố tình gán những hàm ý tiêu cực về chính trị cho chúng, ví dụ như:

  • Bất mãn (nghĩa là không thỏa mãn, thử hỏi trên đời có ai lúc nào cũng không bất mãn điều gì đó?)
  • Diễn biến hòa bình (chẳng có sự vật hiện tượng nào trên đời bất di bất dịch mà không “diễn biến”, “diễn biến hòa bình” chỉ là một cách diễn biến)

  • Cơ hội chính trị: ví dụ như “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” chính là bài học về lợi dụng cơ hội chính trị của những người cộng sản, nhưng bây giờ lại được sử dụng một cách chính thống để chỉ “bọn xấu”.

  • Một cụm từ nữa cũng được gán cho hàm ý xấu (cụm từ này cũng xuất hiện trong bài “Mãi mãi là sao sáng dẫn đường” của Chủ tịch Nước Trương Tấn Sang gần đây) là cụm từ “vô tổ chức”. Ví dụ như phát biểu hay làm điều gì đó “vô tổ chức” thì lại bị coi là xấu, là đối nghịch với “trật tự kỷ cương” hay “tôn trọng pháp luật” . Con người ta chẳng lẽ lúc nào cũng phải làm hay phát biểu điều gì nhân danh một “tổ chức” nào à? Người ta có thể phát biểu quan điểm cá nhân về một vấn đề gì đó, gọi là “nhân danh cá nhân”. “Vô tổ chức” bản thân nó cũng không gắn với giá trị tốt hay xấu. Thà phát biểu “vô tổ chức” mà thể hiện những điều thiện, những ước muốn cá nhân cao đẹp còn hơn phát ngôn “có tổ chức” toàn những điều xáo mòn, bảo thủ, lừa mị hay có hại cho cộng đồng chứ? Và nếu xét ở góc độ tuân thủ pháp luật thì không phải cứ phát biểu “vô tổ chức” thì bị coi là không tôn trọng “kỷ cương”, cũng như không phải cứ hành động hay phát biểu nào “có tổ chức” thì không bao giờ vi phạm hay thậm chí là đứng trên cả pháp luật.

Hahien’s Blog


(*) Đọc toàn văn bài viết này dưới đây:

Sao lại chống nhóm lợi ích?

Nguyễn Quang A

Thời gian qua các nhà lãnh đạo, giới trí thức, báo chí và người dân lên tiếng mạnh mẽ chống các nhóm lợi ích. Tại sao lại phải chống? Chống cuộc sống ư? Có sự lạ đời ở Việt Nam là, hễ có một vị lãnh đạo to nào đó, hay một người có uy tín nào đó, phát ra một thông điệp gì đó với một khái niệm “mới” thì truyền thông ào ào “ăn theo”, giới trí thức không chịu động não để phân tích và ủng hộ hay phản bác với lý lẽ, nên nghiễm nhiên cái khái niệm “mới” ấy được phổ biến rộng rãi dẫu bản thân nó có thể hết sức méo mó thậm chí sai hoàn toàn. Sự áp đặt khái niệm, tư duy vẫn còn quá nặng nề trong đời sống chính trị, kinh tế và xã hội.

Khái niệm “xã hội hóa” nêu trong các chính sách của Đảng Cộng Sản và Nhà nước Việt Nam là khái niệm như vậy. Nó ngược lại hoàn toàn với quan niệm Marxist về “xã hội hóa” mà những người cộng sản đã dùng trước kia, chẳng là sự “sáng tạo” nào cả mà chỉ gây lẫn lộn và nhiều tác hại cho sự phát triển đất nước.

Nhóm lợi ích cũng vậy.

Mỗi người đều có lợi ích của mình và các lợi ích đó chi phối hoạt động của họ. Lợi ích không chỉ là lợi ích kinh tế. Những người có chung một tập hợp lợi ích nhất định tạo thành một nhóm, gọi là nhóm lợi ích. Đấy là cách hiểu thông thường. Và theo cách hiểu ấy, nhóm lợi ích không gắn với giá trị (tốt-xấu, đạo đức-phi đạo đức).

Đảng cộng sản Việt Nam là một nhóm lợi ích lớn ở Việt Nam hiện nay. Tập thể những người dân khiếu kiện về đất đai tạo thành một nhóm lợi ích. Giới lao động dệt may, chẳng hạn, cũng tạo thành một nhóm lợi ích. Những người bảo vệ Vườn Quốc gia Cát Tiên là một nhóm lợi ích. Đó chỉ là vài thí dụ.

Các nhóm lợi ích thường thúc đẩy hay vận động chính sách vì lợi ích của chính nhóm mình. Đó là điều bình thường và chẳng có gì đáng trách cả, thậm chí phải tạo điều kiện để cho các nhóm lợi ích tồn tại, phát triển, tạo môi trường cho chúng thể hiện, tranh luận, phê phán và qua đó thúc đẩy các lợi ích chung phục vụ cho sự phát triển đất nước.

Xã hội không thể tồn tại mà không có vô vàn các nhóm lợi ích. Các nhóm lợi ích và hoạt động của chúng có thể chồng lấn lên nhau. Chúng có thể hợp tác với nhau và xung đột với nhau. Xã hội tồn tại, phát triển hay suy đồi chính là do sự tương tác của các nhóm lợi ích đó. Bóp nghẹt sự hoạt động của chúng đồng nghĩa với sự gây méo mó các nhóm lợi ích, với sự suy đồi xã hội. Hoạt động lành mạnh của các nhóm lợi ích, một phần quan trọng của hoạt động xã hội dân sự, thúc đẩy sự phát triển xã hội.

Trong vài năm qua “nhóm lợi ích” ở Việt Nam được ngầm hiểu là các nhóm lợi ích chuyên làm việc xấu, phi đạo đức, là các nhóm tìm mọi cách để kiếm đặc lợi bất chấp lợi ích của các nhóm khác, bất chấp lợi ích công cộng. Thí dụ nhóm các chủ doanh nghiệp câu kết với chính quyền để trục lợi trong kiếm các hợp đồng của nhà nước hay trong việc tước đoạt đất đai của người dân nhưng lại nhân danh vì “sự phát triển kinh tế xã hội”. Các nhóm đưa người thân cận của mình vào chính quyền để thâu tóm quyền lực, để tham nhũng.

Lẽ ra phải gọi đích danh chúng và trừng trị chúng theo pháp luật hiện hành. Lẽ ra phải gọi chúng là bọn tham nhũng, là các băng nhóm, băng đảng, bọn mafia, là nhóm trục lợi, hay nhẹ hơn là “nhóm đặc lợi” thì người ta lại gọi bừa là nhóm lợi ích. Cách hiểu này gắn với giá trị, mà cụ thể là xấu, là phi đạo đức và vô tình hay cố ý đánh đồng chúng với các nhóm lợi ích lành mạnh, hay thậm chí để loại hẳn các nhóm lợi ích tốt. Hãy trả lại khái niệm nhóm lợi ích ý nghĩa thực (không gắn với giá trị) của nó và gọi đúng tên sự vật, hiện tượng.

Đánh tráo khái niệm, “sáng tạo” ra các khái niệm chẳng giống ai, tạo ra sự tù mù trong ngôn ngữ không chỉ không giữ được “sự trong sáng của tiếng Việt” mà còn phá hoại sự trong sáng của tiếng Việt, gây cản trở cho sự phát triển của đất nước nhất là trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Tại sao lại có hiện tượng lẫn lộn đáng tiếc như vậy? Chỉ nêu vài nguyên nhân chính:

Đó là thói độc quyền tư duy, thói gia trưởng còn sót lại từ thời xa xưa và được đẩy lên đỉnh điểm trong thời bao cấp vẫn đang và sẽ còn ảnh hưởng lớn nếu không kiên quyết phá bỏ.

Đó là sự dối trá, sự không sòng phẳng, sự không dám chỉ đích danh cái xấu để che giấu sự bất chính trong hoạt động của một số nhóm đặc lợi, nhất là các nhóm có quyền lực.

Đó cũng có thể là sự ngộ nhận, hay sự nhầm lẫn về khái niệm. Song sự ngộ nhận và nhầm lẫn sẽ nhanh chóng được sửa nếu có sự phản bác, tranh luận, phân tích một cách công khai và xây dựng. Nhưng muốn vậy cần có tự do ngôn luận, tự do báo chí, cần tôn trọng ý kiến của thiểu số và của mỗi cá nhân. Đáng tiếc chúng ta không có môi trường như vậy.

Đấu tranh để dẹp bỏ các nguyên nhân trên là một cuộc đấu tranh liên tục, lâu dài và cần sự tham gia của tất cả mọi người.

N.Q.A

Nguồn: Ba Sàm (TTXVH)