PHILIPPINE HÔM NAY

20140213-225259.jpg

20140213-225318.jpgTôi đã đến Philippin nhiều lần, nhưng lần này ngoài giờ làm việc có dịp hỏi han bè bạn nhiều hơn về tình hình Philippin hiện nay và thú vị nhất là được đi dạo phố bằng xe ngựa và được đến thăm đảo Boracay cách khá xa Manila.Đây là trung tâm du lịch nổi tiếng và tấp nập du khách muôn phương.
Tôi cố gắng tìm hiểu xem không hiểu nước này khác biệt gì với nước ta, cái gì thua ta, cái gì hơn ta và đáng để cho chúng ta học hỏi?

20140213-225350.jpgPhilippin nhỏ hơn ta, diện tích chỉ có 300 000 km2 (đứng thứ 73 trên thế giới, trong khi VN đứng thứ 66). Việt Nam chủ yếu là một dải đất liền, còn Philippin lại là một quần đảo gồm tới 7100 hòn đảo, trong đó có khoảng 1000 đảo có dân sinh sống (!). Lớn nhất là đảo Luzon (105 000 km2) và đảo Mindanao (95 000 km2) cùng với quần đảo Visayan- tạo nên ba ngôi sao vàng trên quốc kỳ nước này. Vì địa hình quá phân tán nên Philippine có tới 80 tỉnh và 39 thành phố (!).Philippines có bờ biển dài nhất thế giới- 36 289 km, trong khi bờ biển VN chỉ là 3 444 km . Philippin có khá nhiều ngọn núi lửa, nhiều ngọn vẫn còn hoạt động. Chẳng hạn ngọn núi lửa Mayon cao 2 462 m, năm 2009 phun trào làm cho khoảng 32 000 người phải rời quê hương đi lánh nạn.

20140213-225426.jpg

20140213-225434.jpgPhilippin nhỏ hơn ta, diện tích chỉ có 300 000 km2 (đứng thứ 73 trên thế giới, trong khi VN đứng thứ 66). Việt Nam chủ yếu là một dải đất liền, còn Philippin lại là một quần đảo gồm tới 7100 hòn đảo, trong đó có khoảng 1000 đảo có dân sinh sống (!). Lớn nhất là đảo Luzon (105 000 km2) và đảo Mindanao (95 000 km2) cùng với quần đảo Visayan- tạo nên ba ngôi sao vàng trên quốc kỳ nước này. Vì địa hình quá phân tán nên Philippine có tới 80 tỉnh và 39 thành phố (!).Philippines có bờ biển dài nhất thế giới- 36 289 km, trong khi bờ biển VN chỉ là 3 444 km . Philippin có khá nhiều ngọn núi lửa, nhiều ngọn vẫn còn hoạt động. Chẳng hạn ngọn núi lửa Mayon cao 2 462 m, năm 2009 phun trào làm cho khoảng 32 000 người phải rời quê hương đi lánh nạn.

20140213-225615.jpg

20140213-225623.jpgDân số Philippine đông hơn nước ta (97,8 triệu người, đứng thứ 13 trên thế giới). VN trên 90 triệu dân (đứng thứ 15 , 2013). Người Philippine chủ yếu theo đạo Công giáo- 82,9%, theo đạo Hồi- 5%, còn lại là các tôn giáo khác. Trong khi ở Việt Nam công giáo chỉ chiếm khoảng 6,7 % dân số, Phật giáo- 9,3%.
Về kinh tế thì Philippines tuy đông dân hơn nước ta nhưng năm 2012 GDP/PPP tính theo đầu người vẫn hơn ta một mức (4 400 USD, xếp thứ 166 trên thế giới; VN- 3 800 USD, xếp thứ 167). Tổng GDP/PPP của VN chỉ có 336,2 tỷ USD nhưng của Philippin cao tới 419,6 tỷ USD. Cơ cấu kinh tế trong GDP của Philippine hiện nay là khác nước ta tuy cùng là một nước trồng lúa nước truyền thống (Nông nghiệp-11,8%; VN-19,7%; Công nghiệp- 31,1%; VN- 38,6%; Dịch vụ- 57,1%; VN- 41,7 %). Về xuất nhập khẩu năm 2012 VN đều cao hơn Philippin : Xuất khẩu-(Philippin : 46,28 tỷ USD, VN:114,6 tỷ USD) . Nhập khẩu- (Philippime:61,49 tỷ USD; VN:104,7 tỷ USD) .Về mặt xã hội ta thua Philippine ở số nhiễm HIV/AIDS: số đang sống- 8 700 (VN:28 000), số đã chết -200 (VN:14 000).

20140213-225658.jpgTa hơn Philippine về tiền đầu tư cho giáo dục (6,6% GDP; Philippin- 2,7% GDP) và đầu tư cho y tế (6,8 %; Philippines- 4,1% GDP) nhưng chất lượng thì chưa chắc. Tuổi thọ bình quân hai nước xấp xỉ nhau (Philippime- 72,21; VN-72,65).Tình trạng y tế không chênh nhau bao nhiêu: Philippim -1000 dân có 1,15 thầy thuốc; VN- 1,22.Philippin-1000 dân có 1 giường bệnh; VN-2,2. Số trẻ suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi: Philippin- 20,7%; VN- 20,2. Tỷ lệ sinh con ở Philippin cao hơn (mỗi bà mẹ trung bình sinh 3,1 con; VN-1,87).

20140213-225727.jpgTỷ lệ thất nghiệp (15-24 tuổi) ở Philippin cao hơn-17,4%;VN-4,6%. Về Chính trị Philippin có chế độ đa đảng và các đảng này có tỷ lệ khác nhau trong Thượng viện và Hạ viện. Trong Thượng viện Đảng UNA chiếm đa số (26,9%) còn trong Hạ viện thì Đảng LP chiếm đa số (38,3%). Đáng lưu ý là tại Philippin có Tòa án đặc biệt Jandiganbayan chuyên xét xử tội tham nhũng của các quan chức Chính phủ (!)

20140213-225804.jpgNgoài giờ làm việc bạn đưa tôi đi thăm Manila bằng ô tô và… xe ngựa (!). Diện tích Manila chỉ có 38,55 km2 (Hà Nội hiện nay là 3328,9 km2 !) và có lịch sử thua xa Hà Nội (chỉ có 443 năm) nhưng đúng là một thành phố thật quy củ. Rất nhiều nhà cao tầng, khách sạn, siêu thị, quảng trường, bãi biển ven vịnh, các cơ quan… tất cả đều có kiến trúc hiện đại và thật đẹp. Những quảng trường rộng lớn.

20140213-225839.jpg

20140213-225847.jpgNhưng ngay cạnh đó, ngạc nhiên thay, là những di tích cổ xưa rộng lớn (thời thuộc địa củaTây Ban Nha và Mỹ) được bảo tồn rất chu đáo . Khó có thể hình dung đó là các di tích được trung tu lại theo nguyên mẫu vì trong thực tế nó đã bị phá hủy bởi bom Mỹ vào thời Thế chiến II. Manila trải qua ba thế kỷ dưới ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha và sau đó bị Mỹ chiếm đóng suốt 48 năm (1898-1946). Trung tâm thành phố không hề có tình trạng tự ý xây dựng lộn xộn như ở các thành phố của nước ta. Rất ít xe máy và xe đạp, có một ít xích lô mà người đạp ở bên cạnh chứ không phải ở phía sau. Đáng học tập nhất là việc có rất nhiều xe minibus có tên gọi là xe Jeepney với hai hàng ghế song song, chở được tới 20 hành khách, len lỏi khắp mọi ngõ ngách.

20140213-225918.jpgXe bus loại lớn có rất ít nên đi lại trên phố thuận tiện hơn nhiều , ít tắc nghẽn phổ biến như ở nước ta. Công viên rộng lớn với nhiều trò chơi hấp dẫn. Một dịch vụ khá thú vị là in ảnh gia đình sau 15 phút rất đẹp trên áo T-shirt cho khách du lịch. Tất nhiên vẫn còn không ít người nghèo . Họ không chìa tay xin tiền mà len lỏi giữa các hàng xe để bán nước giải khát, vật lưu niệm, báo chí , chổi phất trần, thậm chí cả những cột treo quần áo cao tới 2m…

20140213-230203.jpgRất ít thấy công an nhưng mọi xe cộ đi lại rất trật tự và nhường nhịn nhau. Ngã tư nào cũng có người điều hành trật tự mặc quần áo màu xám. Bảo vệ các quán ăn cũng được vũ trang súng đạn như cảnh sát, nhưng lại tham gia mở cửa, đôi khi hỗ trợ bưng bê và sau lưng đeo một túi cứu thương có dấu chữ thập. Ở Manila có khá nhiều Trường Đại học và Viện nghiên cứu khoa học. Có các Đại học danh tiếng như Philippines Normal Univ., Univ. of the Philippines Manila, Polytech. Univ. of the Philippones, Univ. of Santo Tomas.Institute of Science and Techology, Technological Univ. of the Philippines.. và vài chục trường Đại học và Cao đẳng tư thục. Đáng chú ý là trẻ em từ 7 tuổi trở lên đã thạo tiếng Anh cho nên toàn bộ sách giáo khoa của bậc phổ thông và Đại học đều là sách giáo khoa của Anh, Úc hoặc Mỹ. Thầy giáo thường cũng từ các nước ấy về hoặc mời chuyên gia đến thỉnh giảng. Thiết nghĩ nước ta còn nghèo sao cứ phải đi du học xa cho tốn kém mà ít nghĩ đến chuyện du học tại nước này? Lại càng nghĩ đến việc tại sao cứ loay hoay mãi chuyện Chương trình và sách giáo khoa mà không hội nhập với các nước có nền giáo dục tiến bộ và ổn định ?

20140213-230244.jpg

20140213-230253.jpgRiêng về Công nghệ sinh học tôi biết đến các Viện nghiên cứu được trang bị khá hiện đại, các Bảo tàng giống chuẩn vi sinh vật ngang tầm vóc quốc tế …với những nhà nghiên cứu trẻ trung được đầu tư thỏa đáng để phát triển. Chúng tôi mỗi năm gặp nhau một lần luân phiên tại từng nước châu Á thuộc các tổ chức ACM và ANMR. Riêng về cây chuyển gen thì tôi thật sự khâm phục, vì họ đã mạnh dạn đưa vào sản xuất cây ngô kháng sâu bệnh (nhờ chuyển gen Bt từ vi khuẩn vào) và cây ngô kháng thuốc diệt cỏ (phun hai lần mà không ảnh hưởng tới ngô)… Các ruộng thí nghiệm và đối chứng đặt cạnh nhau, nông dân đến xem là thấy rõ ngay, không cần hội thảo liên miên, thử nghiệm lâu dài như ở nước ta (!). Các bạn nói với tôi: Trình độ cao như Mỹ, đông dân như Trung Quốc, Ấn Độ người đã trồng bạt ngàn rồi và đã chứng minh là chẳng có hại gì thì ta tội gì phải tốn công tốn của làm thí nghiệm hàng nhiều năm nữa?

20140213-230407.jpg

20140213-230416.jpg
Đặc biệt ấn tượng đối với tôi là có dịp tham quan Nhà thờ cổ kính và rộng lớn còn khá nguyên vẹn San Agustin với vô vàn những bức tượng tuyệt vời, những bức tranh lịch sử, những quần áo trải qua nhiều thế kỷ, những phòng giảng đạo rộng rãi với chiếc đại phong cầm khổng lồ và những cuốn sách nhạc lớn với ký âm khác lạ… Có lẽ tôi phải dành một bài viết khác để tặng bà con muốn tìm hiểu về công giáo ở đất nước có tới gần 83% dân chúng theo đạo này.

20140213-230453.jpg

20140213-230501.jpg

20140213-230508.jpgMột thiên đường du lịch đông nghịt khách nước ngoài được tổ chức tuyệt vời và rất đáng để ai đang xây dựng Phú Quốc nên sang mà học hỏi. Có lẽ phải viết vài trang mới tả nổi về trung tâm du lịch kỳ thú này. Đó là hòn đảo du lịch Boracay ở giữa biển khơi.Sau một giờ bay và lên thuyền đi tiếp 30 phút sẽ tới được đảo này.

20140213-230549.jpg

20140213-230558.jpgToàn đảo sống vào nghề phục vụ du lịch. Mọi con thuyền đều có lắp thêm hai hàng càng tre hai bên để giảm sóng. Một sáng kiến hay như vậy sao chúng ta không chịu bắt chước nhỉ?

20140213-230632.jpg

20140213-230640.jpgMột chợ hải sản cực lớn ngay giữa đảo và chung quanh là các cửa hàng ăn uống chỉ làm dịch vụ nấu nướng thuê và lo hậu cần cho thực khách. Thật là thú vị và rất hợp lý mà khu du lịch nước ta ít thấy ai noi theo. Cảnh đẹp nhất là xem mặt trời từ từ lặn xuống trên mặt biển. Tôi đã cố gắng để chụp được tấm ảnh này.

20140213-230710.jpg

Bên cạnh các khách sạn, nhà hàng, cửa hiệu sang trọng và đang tiếp tục mọc thêm san sát , là những phố dài bán hàng lưu hiệm đủ hình , đủ kiểu. Đi sâu vào đảo cũng còn gặp những mái gianh nghèo của dân bản địa không cạnh tranh nổi vơi thị trường du lịch. Họ làm công nhân vận chuyển hàng hóa và thực phẩm từ đất liền ra biển.

20140213-230742.jpgThật mong sao Phú Quốc, Côn Đảo, Bạch Long Vĩ và bao đảo khác của chúng ta sẽ là những trung tâm du lịch không thua kém gì Boracay ! Phương tiện đi lại thuận tiện nhất trên đảo là chiếc xe Túc-túc gồm một xe máy gắn với một ngăn bên cạnh chở được tới 8-9 người và len lỏi dọc ngang mọi ngõ ngách, Trong hàng nghìn khách du lịch chen chúc trên các bãi cát trắng ven biển tôi thấy đủ các màu da, các ngôn ngữ, nhưng rát tiếc là thiếu vắng bóng dân ta. Mong các bạn có một lần đến thăm nơi này vì chắc chắn rẻ tiền hơn nhiều so với đi du lịch châu Âu, châu Mỹ, châu Phi, châu Úc..

20140213-230826.jpg

20140213-230834.jpg

20140213-230844.jpg

20140213-230851.jpg

Tác giả : GS Nguyễn Lân Dũng .