Trong đề án chặt hạ, dịch chuyển 6.700 cây xanh của TP.Hà Nội, cây gỗ vàng tâm được lựa chọn để thay thế trên nhiều tuyến phố. Nhiều nhất là trên đường Nguyễn Chí Thanh, với 382 cây.  

Nhiều chuyên gia lâm nghiệp khẳng định, cây mới trồng thay thế ở đường Nguyễn Chí Thanh là cây mỡ, không phải cây gỗ quý vàng tâm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lâm nghiệp khẳng định, cây thay thế này không phải vàng tâm mà là cây mỡ – loại cây gỗ mềm, thường dùng làm vỏ bút chì, bột giấy, bao diêm. Theo TS Đặng Văn Hà – Phó viện trưởng Viện Kiến trúc cảnh quan và nội thất, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Lâm nghiệp đô thị (ĐH Lâm nghiệp), dù cây thay thế là vàng tâm hay mỡ đều không phù hợp làm cây đô thị ở Hà Nội.  

Đây được cho là cây vàng tâm gỗ quý hiếm,Theo tài liệu chuyên môn của ngành lâm nghiệp gỗ vàng tâm hay còn gọi là mỡ rừng thuộc nhóm IV, hiện còn số lượng không nhiều tại những cánh rừng tự nhiên. Tài liệu này cũng gọi cây vàng tâm là cây mỡ. Chính những khái niệm đang “đá nhau” này khiến nhiều người chưa hiểu là cây vàng tâm và gỗ vàng tâm có khác nhau hay không?.

 Theo TS Đăng Văn Hà, cây mỡ không an toàn để làm cây đô thị. “Cây mỡ dễ trồng, sinh trưởng nhanh hơn vàng tâm, nhưng tán thưa, tạo bóng mát kém. Đặc biệt, gỗ của loại cây này rất mềm, hay gãy đổ, trồng làm cây đô thị sẽ không an toàn trong mùa mưa bão”, ông Hà nói. Chuyên gia lâm nghiệp cho hay, tiêu chí để lựa chọn cây đô thị phải đảm bảo bóng mát, thích hợp với môi trường, an toàn và có tính thẩm mỹ. Nếu muốn đưa cây mỡ trồng trên đường phố Hà Nội thì phải trồng thử nghiệm ít nhất 5 năm. Sau đó, so sánh khả năng sinh trưởng của cây trồng đường phố với cây rừng. Trong môi trường tự nhiên, cây mỡ thích hợp với đất ferralit đỏ vàng, không khí ẩm, thường trồng ở Phú Thọ, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái và một số tỉnh miền Trung. Còn chất đất ở đường phố Hà Nội là đất kiềm, pha lẫn nhiều tạp chất, mùa hè mặt đường bỏng rát.  

Tán của một cây mỡ trồng từ năm 2009 ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Trước đó, TS Hà cho biết: “Với điều kiện thổ nhưỡng của Hà Nội, khó có thể nói cây mỡ phát triển tốt được hay không. Tôi cho rằng, việc thay thế hàng loạt cây mới như vậy là quá vội vàng”. Ông Hà dẫn chứng thức tế, hàng trăm cây mỡ và vàng tâm ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc trồng từ năm 2009, với đường kính thân từ 6-7cm, đến nay các cây đều sinh trưởng chậm, tán thưa, nhiều cây tự khô ngọn, gãy đổ vì gió bão.

Rừng cây gỗ mỡ trồng khu rừng tái sinh thuộc rừng quốc gia Tát Kẻ (Tuyên Quang).Mỡ chủ yếu dùng phủ xanh đất trống sau khai thác rừng, phục hồi rừng nghèo kiệt, khó thích nghi ở đất trống đồi trọc. Gỗ mỡ là sản phẩm từ cây mỡ, tên thương phẩm quốc tế là Mo. Gỗ mỡ mềm, thớ thẳng, mịn, dễ gia công, khó bị mối mọt. Gỗ mỡ có phần gỗ giác màu xám trắng, phần gỗ lõi màu vàng nhạt hơi có ánh bạc. Gỗ mỡ dùng chủ yếu cho nguyên liệu giấy, sản xuất ván lạng, dùng làm bút chì, làm trụ mỏ và cũng có thể đóng đồ gia dụng, làm nhà cửa. Gỗ lõi cây mỡ lâu năm rất quý, được gọi là Gỗ Vàng Tâm, đường kính hơn 1 mét. Gỗ vàng tâm nhẹ và bền nên hay làm cung đình, nhà thờ, nhà chùa, hoành thiên, câu đối, áo quan, tượng Phật… Như vậy, theo khái niệm trên vàng tâm là tên gọi của loại gỗ lấy từ lõi của cây mỡ lâu năm. Nếu muốn có được gỗ vàng tâm thì cây gỗ mỡ phải là cây cổ thụ hàng vài chục năm. Cây gỗ mỡ được trồng đại trà ở những khu rừng tái sinh, đặc biệt ở rừng quốc gia Tát Kẻ-Bản Bung (Tuyên Quang). Tuy nhiên, nếu Hà Nội muốn trồng cây gỗ mỡ theo khái niệm này để lấy bóng mát thì rõ ràng không phù hợp. Cây mỡ cao, thẳng nhưng tán lại rất hẹp và theo ý kiến của các chuyên gia lâm nghiệp thì cây gỗ mỡ không phù hợp với chất đất ở Hà Nội.

Hàng cây mỡ và cây vàng tâm ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc sau 6 năm, nhiều cây bị gãy đổ vì gió bão, số còn lại phát triển rất chậm. Cây mỡ thân thẳng, vỏ xám trắng, lá nhẵn xanh hình trái xoan, cành non và chồi màu xanh. Hoa cây mỡ mọc ở đầu cành, bộ nhụy kéo dài, không có cuống nhụy, kích thước hoa từ 5 – 7cm, hoa thơm có 9 – 12 cánh.

Gỗ mỡ mềm, thớ thẳng, mịn, dễ gia công, khó bị mối mọt. Gỗ này dùng chủ yếu làm nguyên liệu giấy, sản xuất ván lạng, dùng làm bút chì, làm trụ mỏ và cũng có thể đóng đồ gia dụng, làm nhà cửa. Sự việc Hà Nội chặt hạ thay thế 6.700 cây xanh trên tuyến phố gây tranh cãi trong dư luận.   Ngày 18.3, đại diện Hà Nội đã có ý kiến giải thích lý do vì sao chặt hạ, thay thế cây. Theo đó, nhiều cây đã xuất hiện dấu hiệu sâu mục ở thân, gốc, rễ bị thối, dễ đổ gãy trong mùa mưa bão, nhất là cây xà cừ. Nhiều cây cong, nghiêng, phát triển không đều như phượng, cơm nguội, quếch, bàng, xà cừ, long não… ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, an toàn giao thông, gây nguy hiểm đến tính mạng, tài sản của nhân dân.

Ngày 20.3, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội đã yêu cầu dừng chặt hạ, thay thế cây xanh trên một số tuyến phố và quản lý chặt chẽ cây xanh đô thị theo đúng quy định. Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo yêu cầu Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan phải kiểm điểm nghiêm túc, rút kinh nghiệm trong việc tổ chức thực hiện thời gian vừa qua. 

Posted by Việt Anh